İkinci Dünya Savaşında Rus Harekatı - V (1941 - 1945)

Bir aralık

Heyecanımın ilk gününe yaklaşırken beklediğim kadar soğuk geçmeyen bir Aralık günü. Bu makale, yirminci yüzyıla ait not düşme alışkanlıklarımın hızla artmakta olduğunun güçlü bir göstergesi. İnsanların birbiriyle ileşiminin bir o kadar kolaylaşıp; bir o kadar da aralarındaki empati kanallarının kapalı olduğu bir çağdayız.

"duyduk duymadık demeyin!"

Dizinin devamı

Önceki yazılarda aktardığımız gibi bu çalışmada da bahsi geçen kitaptan kısa alıntılar ile geçmişe dair anektotlara ve tarihi olaylara bir daha değinmiş olacağız.

"bir karar vermeli"

Alınan karar

"... formüle ettiğimiz şeyleri Genel Ordu Karargahına bildirirken çok dikkatli davranırdık. Emin olmadığımız, şüpheye düştüğümüz olayları rapor etmemeyi kaide haline getirmiştik. Mesela, bize gelen telgraflardaki askerlerimiz N noktasında yarıldılar veya askerlerimiz N noktasını ele geçirdiler şeklindeki haberleri başkumandana askerlerimiz N noktasında döğüşüyorlar şeklinde bildirirdik."

"ölçüler iyi olmalı"

Tahminler sevilmez

"... Daha önce de söylediğim gibi Stalin tahminler üzerine bilgiden hoşlanmayan, hatayı affetmeyen, kesin bilgiler isteyen bir liderdi. ... Genelkurmay'daki görevi esnasında ve özel hayatında hep aynı şekilde davranırdı. Altı sene boyunca onu hiç bir zaman birinin üzerine öfkeyle yürürken görmedim. Sert fakat çok dengeli bir insandı. ... Sadece çok gerekli olduğu zamanlar ve çok kısa konuşurdu."

"espriyi yapan kim?"

Genelkurmay Subay Müfrezesi: Bir İhtiyaç

"... Genelkurmay'ın savaşın ilk aylarında cephelerden bazen yanlış bazen de zayıf bilgiler aldığını yazmıştım. Hatta bazen kendi askerlerimizden çok düşman hakkında bilgi toplardık. Bu eksiklikleri gidermek için subaylar bizzat uçakla cephelere giderek savunma hatlarımızın yerini tespit eder, cephe veya ordunun nereye gittiğini öğrenirlerdi. Bu subaylardan bazıları cephelerde öldüler, bazıları yaralandılar. ... Kalifiye subayların bir kısmını kaybetmek Genelkurmay'daki liderleri üzdü. Bu yüzden cephe ile temasa geçmek üzere bir subay topluluğu ayırdılar. Bu grup önce Harekât Dairesine bağlıydı fakat daha sonra Shaposhnikov'un önerisiyle bizden ayrılarak bağımsız oldular. Genel Ordu Karargâhı bu gruba Genelkurmay'ın Subay Müfrezesi adını verdi. Böylece Kızıl Ordu'nun tarihinde ilk defa Subay sözcüğü kullanılmış oldu. ... Bu subay müfrezesinin görevi gözlemlemekti. Ordudaki askerlerin cephelerini kontrol edip eksiklikleri Genelkurmay'a rapor edeceklerdi. Raporlarının bilhassa kendi gözlemleri olmasına dikkat ediliyordu. ... 1943 yılının ortalarında artık Subay Müfrezesine yapacak iş kalmamıştı. Zira cephedeki komutanların tecrübeleri gelişmiş, görevlerini aksatmadan yürütmeye başlamışlardı. Bu tarihten sonra Genelkurmay Subay Müfrezesi Harekat Dairesinde organizasyon işleriyle uğraşmaya başladı."

"afrika çölleri"

Afrika cephesinin durumu

"... Hitler'in orduları Libya ve Trablusgarp'taki savunmadan şikayete başlamışlardı. Tunus'daki savaş da gittikçe ateşleniyor, müttefik hava kuvvetleri Alman ve İtalyan endüstri merkezlerine ağır darbeler indiriyorlardı."

"savaşın kaderini değiştiren karar vericiler"

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

İkinci Dünya Savaşında Rus Harekatı - III (1941 - 1945)

Kısa hatırlatma
İlk iki bölümünü sizlerle paylaştığım yazımın üçüncüsünü sizlere sunuyorum. Önceki aktarımlarımda ağırlıklı olarak General SHTEMENKO'nun o yıllara ait görüşlerine yer verdim. Anılarının yanısıra sayısal verileri de paylaşıp bugünün kararlarını almada önemli olabileceğini düşündüğümden bu ve devam eden paylaşımlarımda kendisinin hareket tarzlarını da kaleme alacağım.

"karar almadaki zorluklar"

1 9 4 2

• ... Tam bu sıralarda Genelkurmay'da yeni bir deneme yapılmaktaydı. Birdenbire bize, cephelerde ve muhtelif yerlerde kumanda eden, hatta ordu kurmay başkanlığı bile yapmış kişilerle çalışacağımız bildirildi. Bu fikrin hareket noktası, otorite ve tecrübeleri dolayısıyla yeni elemanların daha tesirli olup ordu ile daha iyi temas kurulabileceğiydi. Yeni elemanların Genel Ordu Karargahı'na bizzat rapor yazmaları söz konusuydu.
• ... Yeni başkanlar hemen geldiler ve "Her şeyde sürat!" prensibiyle işe koyuldular. 

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

İkinci Dünya Savaşında Rus Harekatı - II (1941 - 1945)

Orgeneral S.M.SHTEMENKO

İlk yazısını sizlerle paylaştığım bu kitabın ikincisini de sizlerle paylaşmaktan çok mutluyum. Haziran ayının serin ve hafif yağmurlu bir Ramazan gününde okuduğum kitabı tekrar ele alıyorum. Meslek yadigârı kulak çınlamalarımı bir tarafa bırakırsak kuşların sesleri çok huzur verici. Başlığın hakkını vermenin sorumluluğu beni konuya tekrar yoğunlaştırıyor.

"en sağdaki General Shtemenko"

Konu(ğu)muza geri dönelim

Burada yazarın atıflarını ama çoğunlukla sayısal verileri ve önemli toplantıları notlar halinde paylaşmayı hedefliyorum. İlk paylaşımda ağırlıklı olarak rakamsal verileri ve karşılaştırmalı bilgileri sizlere sundum. Kitabın bir anı çalışması olması ve orjinal dilde basım tarihinin SSCB dönemine denk gelmesi karargâhta olanların kısıtlı bir şekilde sunumu olabilir diye düşünmeme neden oldu. Eserin hiçbir bölümünde 1939 yılındaki Nazi Almanyası ile SSCB arasındaki saldırmazlık anlaşmasının etkilerinin yer almaması da bu kaygılarımı doğrular nitelikte. Her ne kadar çalışma 1941 yılından itibaren notları içerse de bahsi geçen durumun yansımalarının Rus ordusu içerisinde çok büyük yıkımlar doğurduğu da kaçınılmaz bir gerçek.

"1939 yılında siyasi durum"

1939 yılındaki bazı gelişmeler

• Genelkurmay Akademisi kurulur. Akademisyenleri ise V.A. Melikov, D.A. Karmyskev, N.N. Shvarts, A.L. Gotovtsev, G.S. Isserson, A.V. Kirpichnikov, N.A. Levitsky, N.I. Trubetskov, F.P. Shafalovich, Y.A. Shilovsky ve P.P. Lonov olacaktır. Akademide üzerinde en çok durulan konulardan birini Japon - Rus harbi teşkil ediyordu.

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

Tarihardısı: Ne Teknoloji -II

Alan Turing ve WWII Şifre Çözücüleri

• 1912 yılında Londra'da doğar.
• Cambridge Üniversitesi'nde Matematik okuyacaktır.
• 1937 yılında kendi adını verdiği makinesi hakkında bir rapor yazar.
• Bu cihaz programları okuyabilecek ve sayısal komutları takip edebilecektir.
• Aslında henüz bu makineyi yapmamıştır. Sadece kafasında tasarlayacak bu fikri tartışmaya açacaktır. Bu düşünce bile bilgisayar tarihine geçecektir.

"Alan Turing nereye dalıp gitmiş acaba?"

• 1939'da Turing İngiliz hükümeti adına çalışmaya başlar. 
• WWII (İkinci Dünya Savaşı) esnasında (1939-1945) Bletchley Park'ta Polonyalı milislerin Alman askerlerinden ele geçirdiği cihazı (ENIGMA) çözümleme (decoding) ile uğraşacaktır. Öyle ki o güne kadar sadece ismini duydukları bu gizemli cihazı ilk defa ele inceleme fırsatı bulurlar. Bir müddet sonra ekip daha da genişleyecek bilimin farklı disiplinlerinden de insanlar bu çatıda toplanacaklardır.

"BOMBE cihazı"

• İlk başta kodların çözümü için BOMBE adında bir makine yaparlar. (Aslında Polonyalı matematikçiler daha önceden BOMBA adında bir çözümleyici yapmışlardır. BOMBE'nin bu makinenin gelişmiş bir çeşidi diyebiliriz.) 
• Ancak 1942 yılında biliminsanları BOMBE makinesi ile ENIGMA'nın kodlarını tamamen çözebilecek seviyeye gelirler. 

"ENIGMA cihazı"

• Bunu farkeden Almanlar 1943 yılında bu kodu değiştirirler. İngilizler Almanların bu şifresine FISH (balık) adını verirler. Bu kod ilk başta kullanılan koda göre daha zordur.

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

Tarihardısı: Ne Teknoloji! - I

Başlamadan önce
Güzel haberler beklerken insan aşkıda beraberinde yaşıyorsa ne mutlu ona. Omzunuzun üstünden süzülüp gelen mevsim çiçekleri, kokularıyla sizi bambaşka bir diyara götürebiliyor. İstanbul'un endamlı binaları arasından, nefis bir bahar akşamı bu satırları sizlere armağan edip, selamlarımı gönderiyorum. Bu güzel fasıldan sonra size teknoloji ile terenennüm edeceğim.

'çimlere uzanmalı mı kaderinin içinde yüzerken memleketin'

Sıcak bir akşam
Evladı beşer yaklaşık dört bin yıldır bir şeyleri sayma sıkıntısı çekmekte. Durmaksızın elde ettikleri nesneleri ellerinde tutabilme derdindeler. Tabi yenilerini ekleme istencini de gözardı etmememiz gerekir. Varsayalım bir çoban var ve ahırındaki koyunlardan bir tanesini çaldırdı. Bunun sonucunda insanlık tarihinde sayısal hesabın başladığını varsayarak tarihardısı treninde yerimizi alıyoruz.

'hesaplamalı mı?'

• İÖ 500 - 1000: Babilliler abaküsü icat eder. İlk başlarda taştan sonraları ise tahtadan yapılmakta olduklarını biliyoruz. Bir iddiaya göre de Çinliler de aynı dönemde abaküsten yararlanmaktadır. 

'hesap kitap zor zanaat'

• Abaküsü bir makine olarak değerlendiremeyiz. Bu yüzden makine kavramına en yakın icada 1642 yılında Fransız matematikçi Blaise Pascal'ın "Aritmatik" adlı cihazı örnek verilebilir.

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

Ekonomik Buhran 1927 - 1929

Gelişim süreci
Büyük Savaş'tan sonra Almanya'da kazan kaynamaya devam ediyordu. Ekonomik cephede de büyük bir darbe yenmiş, halkın alım gücü çok zayıflamıştı. Yenik askerler iş bulamıyor, yöneticiler ve işverenler tarafından dışlanıyordu. Bu durum içerisinde halk tüm sorumluluğu yeni hükümette görüyor ve kendisini kandırılmış olarak hissediyordu.

'büyük savaştan sonra dilenen bir Alman subayı'

Parti için Hatip Okulu
Hitler önderliğinde 1926 yılında NAZI partisine ait bir "Hatip Okulu" açılacaktır. Altı sene içerisinde bu okulda eğitim alan altı bin Alman yetişecektir.

'kargaşa'

Başarısız darbe girişimi
9 Kasım 1923'te Münih belediye binasının önünde Julius Streicher ve diğer konuşmacıların eşliğinde başlayan bir darbe teşebbüsü oldu.


Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

Hindenburg, Ludendorf ve Rosa - Spartakist'e doğru

'birbirlerinden etkilenmemiş gözüküyorlar'

HINDENBURG

• 1847'de Poznan'da doğar.
• 1911 yılında Tümgenerallik görevinden sonra emekliye ayrıldı.
• 1914 yılında Ruslara karşı başarısız olununca tekrar göreve çağrıldı.
• 7'nci Ordu komutanı olunca Ludendorff'u kurmay başkanlığına getirdi.
• Tannenberg ve Masurenland zaferlerini kazandı.
• WWI'de birçok cephede komutanlık görevlerini üstlendi ve başkomutanlık makamına getirildi.
• 1918 yılında müttefik ordularına saldırı emrini verir; fakat cepheyi yaramaz. Müteakiben Alman hükümeti karşı tarafla masaya oturmak zorunda kalır.
• 1925 yılında cumhurbaşkanlığına aday olur ve en güçlü rakibi olan Marks'ı mağlup eder.
• 1933'te Von Popen ve kapitalistlerin ısrarlı tutumu sonucu nasyonel sosyalistlerin iktidara gelmesini sağlar ve Adolf Hitler başbakan olur.
• 1934 yılında hayatını kaybeder.

'muzaffer ama mağlup bir o kadar mahcup'

E. LUDENDORF

• 1865 yılında Kruszewnia yakınlarında doğar.
• Asker kişiliktir.

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız.

Uğursuz Aletler - II

Dayanılmaz Hafiflik
İki sene önce yazmış olduğum makaleden sonra bu yazının devamı niteliğinde bir çalışma ile karşınızdayız. Konunun üzerine çalışan çok kurum ve birey olmasına rağmen hala WWII (İkinci Dünya Savaşı) hakkında sınırlı bilgiye sahip olduğumuzu düşünüyorum. Bu özelliğimizin verdiği rahatlıkla konuya geçelim.
Eşsiz Düello
Düello, önceki yüzyıllarda mertlik ve şerefliğin bir simgesi olarak kabul edilen ritüelimsi kavga. Bireyden topluma intikal eden bu çatışma sürecinin sonu olarak iki büyük dünya savaşı niteliğinde eşsiz bir düello cereyan etmiş. Milyonlar hayatını kaybetmiş. Kimi zaman adalet uğruna, kimi zaman bir zalim yüzünden. Biz bu olayların hızını arttıran makinelerden bahsedeceğiz.
Çarpışmanın Aletleri
İnsanların bellerinde taşıdığı bu aletler iki büyük savaş zamanında çeşitlenmiş ve her ülkenin kendine özgü bir tarzı olmuş.

'Vebley Revolveri'

Vebley Revolveri

• 1887'den 1963 yılına kadar İngilizlerin Kara Kuvvetleri tabancası olmuştur. 
• İsabet oranı yüksek.

Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

WWII - Kötü Bir Şaka - Saldırmazlık Paktı - I

İkinci Dünya Savaşı
Büyük Savaş'tan sonra güçlerin dengesizliği ve bazı toplumlara bedelin ağır ödettirilmesi özellikle Avrupa'da otoriter devlet yapılarının ortaya çıkmasını tetikledi. Bu süreç içerisinde merkezi devletler savaş sonrası bazı düzenlemeler ile uğraşırken anlaşma koşullarını beğenmeyen diğerleri revizyonist bir politika izledi.

İnsanların barışa ihtiyacı var

Uzun soluklu bir yazı dizisi
Tarihin akışı içerisinde yerimizi alıp size bu büyük savaşın aşamalarını anlatmaya çalışacağım. Tabi bizim bu büyük savaş içerisindeki konumuzdan da bahsedeceğim.


Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız. 

Kısaca: İlk Konvansiyonel Terör Saldırıları

Siyasi lügatta 'Terör'
İngilizce'den Türkçe'ye geçmiş bir sözcüktür ve 'korku, korkutmak' anlamına gelir. Korku ve yıldırma politikaları ile kendilerinin belirlediği görüş ve düşünce sistemlerine insanları sevk etmek, bu davranışları benimsetmek uğruna şiddet uygulamak ve toplum içinde infialler yaratacak toplu katliamlar gerçekleştirme eylemlerinin ortak ismidir.

'notunga'

Stratejik Bombardıman
Konvansiyonel sözcük anlamı olarak 'alışılagelmiş' anlamındadır. Askeri bir terim olarak kullandığımızda ise 'geleneksel savaş' demek isteriz. Yani kara, hava ve deniz kuvvetlerinin tümünü içeren ortaklaşa yapılan bir çarpışmadan söz ederiz.


Yazının devamını okumak istiyorsanız "NOTUNGA: ENTERESAN NOTLAR TEZGAHI" adlı kitabı okumalısınız.